10 năm trước, mình tốt nghiệp trường Y ở Mỹ, và mình nghĩ rằng mình đã đến đích rồi.
10 năm sau, mình tham dự lễ tốt nghiệp của Creighton University School of Medicine với tư cách là một giảng viên, mình mới nhận ra rằng: Hồi đó mình ngây thơ thật.
Vì có những thứ trong nghề Y không ai dạy trong trường lớp. Có những bài học mà phải mất nhiều năm mới hiểu.
Và đây là 7 điều mình ước gì mình biết 10 năm về trước, cũng như một lời nhắn gửi đến các bạn bác sĩ vừa mới tốt nghiệp.
1. Tấm bằng bác sĩ không phải là đích đến. Nó chỉ là tấm vé bước vào một hành trình khó hơn.
- Ngày tốt nghiệp rất đẹp.
- Gia đình tự hào.
- Bạn bè chúc mừng.
- Ai cũng nói: “Giỏi quá, thành bác sĩ rồi.”
Nhưng thật ra, ngày đó không phải là ngày ta “đã xong.”
Đó là ngày cuộc đời bắt đầu hỏi ta một câu khó hơn: “Bây giờ, bạn sẽ trở thành con người như thế nào khi mang trên mình trách nhiệm này?”
Bởi vì từ giây phút đó trở đi, chữ “bác sĩ” không còn chỉ là một danh xưng.
- Nó là trách nhiệm.
- Là niềm tin người khác đặt vào mình.
- Là những quyết định dù rất nhỏ, nhưng có thể ảnh hưởng rất lớn đến cuộc đời của một bệnh nhân.
2. Trong nghề Y, giỏi thôi chưa đủ. Bền mới quan trọng.
- Trong Y khoa, chúng ta sẽ gặp rất nhiều người giỏi.
- Ai cũng học rất chăm.
- Ai cũng từng là người nổi bật ở đâu đó.
- Ai cũng từng quen với việc cố thêm một chút, chịu thêm một chút, làm thêm một chút.
Nhưng đi đường dài, thứ giữ chúng ta lại với nghề không chỉ là trí thông minh.
- Mà là sức bền.
- Là khả năng đứng dậy sau một ngày tồi tệ.
- Là khả năng không đánh mất sự tử tế khi bản thân đang mệt mỏi.
- Là khả năng tiếp tục học, tiếp tục sửa, tiếp tục trưởng thành, dù đôi khi bên trong mình cũng đầy hoang mang.
Nghề Y không chỉ cần những người giỏi.
Nghề Y cần những người đủ bền để không trở nên chai sạn.
3. Đừng đợi đến khi kiệt sức mới học cách chăm sóc bản thân.
10 năm trước, mình từng nghĩ hy sinh sức khỏe là một phần của sự tận tụy.
- Thức khuya là bình thường.
- Ăn vội là bình thường.
- Không tập thể dục là bình thường.
- Mình luôn tự nói: “Mình bận lắm.”
Mình đã từng đi khuyên bệnh nhân ngủ đủ, ăn uống điều độ, vận động thường xuyên, trong khi chính mình thì làm ngược lại.
- Sau này mình mới hiểu:
Một bác sĩ kiệt sức có thể vẫn làm việc, vẫn khám bệnh, vẫn làm xong hồ sơ bệnh án.
Nhưng sự thật là chúng ta không thể chăm sóc người khác lâu dài nếu bản thân mình cứ dần cạn kiệt.
Chăm sóc bản thân không phải là ích kỷ.
Đó là một phần của trách nhiệm nghề nghiệp.
4. Không phải mạnh mẽ là không đau. Có khi chỉ là giỏi che giấu.
- Trong nghề Y, chúng ta sẽ gặp rất nhiều người nhìn bên ngoài rất ổn.
- Rất bình tĩnh.
- Rất chuyên nghiệp.
- Rất giỏi tay nghề.
Nhưng đằng sau vẻ ngoài đó, có thể là những đêm mất ngủ.
Những ca bệnh ám ảnh.
Những lần tự nghi ngờ bản thân.
Nếu có lúc bạn thấy mình yếu đuối, điều đó không có nghĩa là bạn không phù hợp với nghề này.
Mà chỉ có nghĩa rằng bạn cũng là một con người.
Và nghề Y, dù cao quý đến đâu, cũng vẫn được làm bởi những con người bằng xương bằng thịt.
5. Sẽ có những ngày bạn tự hỏi: “Mình có thật sự thuộc về nơi này không?”
- Nhất là nếu bạn là người nhập cư.
- Nếu tiếng Anh không phải tiếng mẹ đẻ.
- Nếu bạn không lớn lên trong hệ thống này.
- Nếu bạn phải học không chỉ kiến thức y khoa, mà còn học cả văn hóa giao tiếp, cách kết nối, cách đọc những tín hiệu không ai nói thẳng.
Sẽ có lúc bạn bước vào một căn phòng và thấy mình khác những người khác.
- Khác giọng nói.
- Khác nền tảng.
- Khác trải nghiệm.
- Khác cách người ta nhìn mình.
Nhưng cảm giác “không thuộc về” không phải lúc nào cũng là sự thật.
Đôi khi nó chỉ là dấu hiệu bạn đang bước vào một căn phòng lớn hơn phiên bản cũ của chính mình.
Hãy tin rằng “Mình cũng có quyền có mặt ở đây vì mình xứng đáng.”
6. Đừng đánh mất bản thân chỉ để trở thành một “bác sĩ tốt.”
- Bạn có thể là bác sĩ, nhưng bạn vẫn là một con người.
- Bạn vẫn cần ngủ.
- Cần nghỉ.
- Cần bạn bè.
- Cần gia đình.
- Cần niềm vui.
- Cần một cuộc đời ngoài bệnh viện.
- Cần những ngày không phải gồng.
Nghề Y là một phần rất lớn của cuộc đời bạn.
Nhưng nó không nên nuốt chửng toàn bộ con người bạn.
Bởi vì một bác sĩ mất đi sự kết nối với chính mình, sớm muộn cũng sẽ khó kết nối sâu sắc với bệnh nhân.
Giữ lại một phần đời sống cho bản thân không làm bạn bớt tận tụy.
Nhưng có thể giúp bạn còn đủ đầy để tiếp tục tận tụy lâu dài.
7. Thành công không chỉ là match được vào nội trú, tốt nghiệp, hay trở thành bác sĩ chính thức. Thành công là sau tất cả, có khi chỉ là vẫn còn muốn làm điều tử tế.
10 năm nhìn lại, mình nhận ra có rất nhiều cột mốc mình từng tưởng là “đích đến.”
- Tốt nghiệp trường Y.
- Vào nội trú
- Tốt nghiệp nội trú
- Trở thành bác sĩ chính thức
- Làm giảng viên
- Hướng dẫn thế hệ sau.
Mỗi cột mốc đều đáng tự hào.
Nhưng cột mốc quan trọng nhất có lẽ không nằm trên CV.
Mà là:
- Sau những năm tháng áp lực đó, mình có còn giữ được trái tim ấm áp không?
- Mình có còn nhìn bệnh nhân như một con người không?
- Mình có còn nhìn các bạn sinh viên với sự bao dung không?
- Mình có còn nhớ mình đã từng bắt đầu như thế nào không?
Bởi vì cuối cùng, nghề Y không chỉ thử thách kiến thức của mình.
Nó thử thách cả nhân cách, lòng kiên nhẫn, sự tử tế, và khả năng giữ mình không trở nên lạnh lùng sau quá nhiều mệt mỏi.
10 năm trước, mình nghĩ tấm bằng Y khoa là bằng chứng rằng mình đã đi rất xa.
10 năm sau, mình mới hiểu, đi xa không chỉ là có thêm chức danh, thêm kinh nghiệm, hay thêm những dòng trên CV.
Mà đôi khi đi xa là sau tất cả những áp lực, va vấp, mất ngủ, nghi ngờ bản thân, mình vẫn còn giữ được một trái tim đủ mềm để thương người, và một cái lưng đủ thẳng để tiếp tục bước tiếp.
Nhân dịp mùa tốt nghiệp năm nay, mình mến gửi đến các bạn tân bác sĩ hôm nay:
Chúc mừng các bạn. Các bạn không cần phải hoàn hảo ngay từ đầu. Chỉ cần đừng ngừng học, đừng ngừng trưởng thành, và quan trọng nhất là đừng để những thử thách của nghề Y khiến bạn quên mất lý do vì sao mình đã bắt đầu.
Bạn nghĩ gì về những chia sẻ này? Hãy chia sẻ cho mình biết nhé.
Nếu bạn có người thân và bạn bè trong ngành Y, hãy chia sẻ bài viết cho họ.
Hình: Bs. Sidra Akhter và mình trước khi vào lễ tốt nghiệp.
